Wenus z Kołobrzegu: figurka sprzed 6000 lat i gdzie ją zobaczyć

Wenus z Kołobrzegu to kamienna figurka kobiety sprzed ponad 6000 lat, znaleziona w 2022 roku na polu w kołobrzeskiej dzielnicy Podczele. Ma tylko 12 centymetrów, a nazywa się ją odkryciem stulecia, bo to pierwsza taka neolityczna figurka znaleziona na północ od Karpat. Opowiadamy, jak trafiła do muzeum, co przedstawia i gdzie można ją zobaczyć.

Wenus z Kołobrzegu. Fot. Kamysz, CC0, Wikimedia Commons.

Kamień, który rolnik znalazł w polu

W grudniu 2022 roku rolnik pracujący na polu w Podczelu, kołobrzeskiej dzielnicy niedaleko Parsęty, znalazł niezwykły kamień. Według Muzeum Oręża Polskiego figurka trafiła potem do śp. Waldemara Sadowskiego z Grupy Eksploracyjno-Poszukiwawczej „Parsęta”, działającej przy Towarzystwie Przyjaciół muzeum.

W 2023 roku prezes grupy Jan Orliński pokazał ją archeologowi Marcinowi Krzepkowskiemu z Fundacji Relicta, który potwierdził, że to wyjątkowe znalezisko. Powiadomiono konserwatora zabytków i dyrekcję Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu, a figurkę przez kolejne miesiące badali naukowcy z kilku ośrodków w Polsce. Wyniki ogłoszono 13 czerwca 2025 roku w Pałacu Braunschweigów.

Co przedstawia Wenus z Kołobrzegu

Figurka jest wykonana z beżowego wapienia, w którym widać ślady muszli małży, ślimaków i rurek wieloszczetów. Przedstawia stylizowaną, masywną postać kobiety. Twarz nie ma rysów: brakuje oczu, nosa, ust i uszu. Ręce zgięte w łokciach zasłaniają piersi, a głowa i tułów są duże w stosunku do krótkich nóg.

Wenus z Kołobrzegu z boku. Fot. Kamysz, CC0, Wikimedia Commons.

Ślady wygładzenia na piersiach i biodrach sugerują, że właściciele często brali ją do ręki. Figurki tego typu uważa się za symbol płodności, używany w obrzędach. Mogli ją wykonać pierwsi rolnicy, którzy osiedlili się na żyznych ziemiach nad Parsętą.

Dlaczego to odkrycie stulecia

Podobne figurki z neolitu znane są z południowo-wschodniej Europy i z Anatolii, czyli dzisiejszej Turcji. Na ziemiach polskich nie znaleziono dotąd niczego, co można by z nią bezpośrednio porównać. Wenus z Kołobrzegu jest pierwszą taką figurką odkrytą na północ od Karpat i jedną z pierwszych tego typu wykonanych z kamienia, a nie z gliny.

Wiek figurki szacuje się na ponad 6000 lat. Badacze nie wykluczają, że może być jeszcze starsza. Po ogłoszeniu odkrycia ukazało się ponad 160 artykułów w 15 językach, od niemieckiego po chiński i arabski.

Gdzie zobaczyć Wenus z Kołobrzegu

Latem 2025 roku figurkę pokazano na wystawie czasowej w Muzeum Miasta Kołobrzeg, w Pałacu Braunschweigów przy ul. Armii Krajowej 13. Wystawa była niezwykła: osobna, zaciemniona sala dla małych grup, figurka na obrotowej podstawie w punktowym świetle i tylko szum morskich fal w tle.

Pałac Braunschweigów, siedziba Muzeum Miasta Kołobrzeg. Fot. KrejZii, CC BY-SA 2.5 PL, Wikimedia Commons.

Muzeum przygotowuje nową stałą ekspozycję o pradziejach regionu, na której Wenus ma być jednym z najstarszych eksponatów. Zanim pójdziesz ją zobaczyć, sprawdź na stronie Muzeum Oręża Polskiego, czy figurka jest akurat wystawiona i w jakich godzinach.

Muzeum i kawa w centrum

Pałac Braunschweigów stoi w centrum, przy ul. Armii Krajowej. Niedaleko, przy ul. Dubois 21A, jest kawiarnia Colbergcoffee, czynna codziennie od 8:30 do 20:00, więc po muzeum łatwo zrobić przerwę na kawę. Po drodze warto zajrzeć do Baszty Lontowej, jedynej średniowiecznej baszty, która przetrwała w Kołobrzegu.

Wenus z Kołobrzegu pokazuje, że historia miasta zaczęła się dużo wcześniej niż sól i Hanza. O tym, co działo się później, piszemy we wpisach Kołobrzeska solanka i Kurort Kolberg.

Źródła

Wenus z Kołobrzegu, Kołobrzeski Instytut Kultury i Promocji / Muzeum Oręża Polskiego.
Wenus z Kołobrzegu dostępna dla zwiedzających, Starostwo Powiatowe w Kołobrzegu.
Venus of Kołobrzeg, Wikipedia.

Wenus z Kołobrzegu: najczęściej zadawane pytania

Gdzie znaleziono Wenus z Kołobrzegu?

Na polu w Podczelu, kołobrzeskiej dzielnicy niedaleko Parsęty. Znalazł ją rolnik w grudniu 2022 roku.

Ile lat ma Wenus z Kołobrzegu?

Ponad 6000 lat, pochodzi z neolitu. Badacze nie wykluczają, że może być jeszcze starsza.

Dlaczego Wenus z Kołobrzegu jest wyjątkowa?

To pierwsza neolityczna figurka tego typu znaleziona na północ od Karpat i jedna z pierwszych wykonanych z kamienia, a nie z gliny. W Polsce nie ma dla niej bezpośrednich odpowiedników.

Gdzie można zobaczyć Wenus z Kołobrzegu?

Latem 2025 roku była pokazywana w Muzeum Miasta Kołobrzeg w Pałacu Braunschweigów przy ul. Armii Krajowej 13. Muzeum przygotowuje stałą ekspozycję o pradziejach regionu, więc przed wizytą warto sprawdzić, czy figurka jest wystawiona.